Sağlık Muayeneleri
İş Güvenliği Sertifikası

Ağır İşlerde Çalışanların Sağlık Taraması Zorunluluğu

Ağır ve tehlikeli işlerde çalışan kişilerin sağlık taramasından geçirilmesi, 4857 Sayılı İş Kanunu ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenlerin yasal bir sorumluluğudur. İşe giriş öncesinde ve çalışmaya başladıktan sonra düzenli periyotlarla sağlık muayenesi yapılması zorunludur.

Ağır İşlerde Sağlık Taramasının Amacı

İş sağlığı ve güvenliği çerçevesinde ağır işlerde yapılan sağlık taramalarının temel amaçları şunlardır:

• Çalışanların işe uygunluklarının belirlenmesi

• Meslek hastalıklarının erken teşhis edilmesi

• İş kazalarının önüne geçilmesi

• Çalışanların fiziksel ve psikolojik sağlıklarının korunması

• İş gücü kaybının minimize edilmesi

Ağır İşlerde Sağlık Taraması Ne Zaman Yapılır?

İş Kanunu’na göre ağır işlerde çalışanlara yönelik sağlık taramaları şu durumlarda yapılmalıdır:

• İşe Girişte: İşe başlamadan önce kapsamlı bir sağlık raporu alınmalıdır.

• Yılda En Az Bir Kez: Çalışanların sağlık durumları her yıl düzenli olarak kontrol edilmelidir.

• İşyeri Değişikliğinde: İş yerindeki pozisyon veya çalışma ortamı değişirse yeni bir sağlık kontrolü yapılmalıdır.

• İş Kazası veya Meslek Hastalığı Sonrası: Olası bir kaza veya hastalık durumunda sağlık muayenesi tekrarlanmalıdır.

İstatistik: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılında ağır işlerde çalışanların %12’sinde rutin sağlık taraması eksikliği tespit edilmiştir. Bu durum, iş kazası riskini %30 oranında artırmıştır.

Sağlık Raporu Olmadan Çalıştırmanın Hukuki Sonuçları

Eğer bir çalışan, gerekli sağlık raporları olmadan ağır işlerde çalıştırılırsa:

• İşveren ağır para cezalarına çarptırılabilir.

• Çalışan için doğabilecek sağlık sorunlarında işveren tamamen sorumlu tutulur.

• İş kazası veya meslek hastalığı durumunda SGK tarafından işverene rücu davası açılabilir.

İşverenler, sadece yasal zorunlulukları yerine getirmekle kalmamak, aynı zamanda çalışanlarının güvenliğini sağlamak için de sağlık taramalarını ihmal etmemelidir.

İş Yeri Hekimi ve OSGB'lerin Sağlık Taramasındaki Rolü

İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için iş yeri hekimleri ve Ortak Sağlık Güvenlik Birimleri (OSGB) kritik bir role sahiptir. Özellikle ağır işlerde ve sağlık riski yüksek sektörlerde çalışan personelin düzenli sağlık taramalarının yapılması, bu profesyonel hizmet sağlayıcılar tarafından organize edilir.

İş Yeri Hekiminin Görevleri

İş yeri hekimi, çalışanların işe uygunluğunu ve sağlık durumlarını değerlendirmekle sorumludur. Başlıca görevleri şunlardır:

• Çalışanların işe giriş muayenelerini yapmak

• Yıllık periyodik sağlık kontrollerini düzenlemek

• Meslek hastalıkları ve iş kazalarına karşı önleyici sağlık tedbirlerini almak

• Sağlık kayıtlarını eksiksiz bir şekilde tutmak

• Çalışanlara hijyen, ergonomi ve iş sağlığı hakkında eğitimler vermek

İş yeri hekimi, çalışanların fiziksel ve ruhsal açıdan iş koşullarına uygun olup olmadıklarını belirleyerek, üretkenliğin artırılması ve iş kazalarının önlenmesinde büyük bir fark yaratır.

Ortak Sağlık Güvenlik Birimlerinin (OSGB) Rolü

İş yerinde iş yeri hekimi bulundurulamadığı durumlarda devreye OSGB’ler girer. OSGB’lerin sunduğu hizmetler şunlardır:

• Mobil sağlık taramaları organize etmek

• İşyeri risk analizlerini yapmak

• Sağlık raporları hazırlamak ve arşivlemek

• İlk yardım eğitimi ve bilgilendirme seminerleri düzenlemek

• Mevzuata uygun şekilde çalışanların tüm sağlık süreçlerini takip etmek

Bilgi Notu: Türkiye'de 50’den az çalışanı olan işyerlerinin %65’i, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini OSGB'ler aracılığıyla sağlamaktadır. (Kaynak: İSGGM 2024 verileri)

Hasta Bakıcı Belgesi Olanlar için İş Yeri Sağlık Hizmetleri

Özellikle sağlık sektöründe görev alan, hasta bakıcı sertifikası sahibi çalışanların da işe girişte ve yılda bir kez sağlık kontrollerinden geçmesi zorunludur. Hasta bakıcılar, doğrudan insan sağlığı ile ilgili bir alanda hizmet verdikleri için:

• Solunum yolu taramaları

• Bulaşıcı hastalık testleri

• Kan ve idrar tahlilleri

• Hepatit ve tüberküloz gibi hastalık taramaları

gibi özel sağlık kontrollerinden geçirilirler. İşverenler, bu kontrollerin düzenli yapılmasını sağlayarak hem çalışanların sağlığını korur hem de hasta güvenliğini artırır.

Ağır Olmayan İşlerde Sağlık Taraması ve Yasal Yükümlülükler

Ağır işlerde olduğu gibi, ağır olmayan işlerde çalışanların da işe başlamadan önce sağlık muayenesinden geçirilmesi ve belirli aralıklarla sağlık durumlarının takip edilmesi İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında zorunludur. İşverenler, tüm çalışanlarının sağlıklarını koruma yükümlülüğüne sahiptir ve bu sorumluluk ihmal edilemez.

Ağır Olmayan İşlerde Sağlık Taraması Zorunluluğu

İşin niteliği ağır olmasa dahi, sağlık taraması yapılması şu durumlar için zorunludur:

• İşe Giriş Sağlık Raporu: Çalışanın görevine uygun sağlık koşullarına sahip olduğunun belgelenmesi.

• Periyodik Kontroller: Risk durumuna göre 1, 3 veya 5 yılda bir sağlık taramasının tekrarlanması.

• İşyeri Değişikliği veya Görev Değişikliği: İş tanımındaki değişiklikler sağlık açısından yeni riskler doğurabileceği için yeniden değerlendirme yapılmalıdır.

Özellikle ofis ortamı, çağrı merkezi, eğitim sektörü gibi ağır iş kapsamına girmeyen alanlarda da ilk işe girişte sağlık raporu alınması gereklidir.

Önemli Bilgi: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2024 raporuna göre, sağlık taraması yapılmayan çalışanlar arasında işyeri devamsızlık oranı %18 daha yüksek çıkmıştır.

İşverenlerin Sağlık Raporlarını Takip Etme Sorumluluğu

İşverenler, sadece sağlık raporu almakla kalmamalı, aynı zamanda bu raporları sistematik olarak takip etmelidir. Bunun için yapılması gerekenler:

• Özlük Dosyalarında Saklama: Çalışanların sağlık raporları özlük dosyalarında muhafaza edilmelidir.

• Düzenli Güncelleme: Sağlık raporlarının geçerlilik süreleri dolmadan yenilenmesi sağlanmalıdır.

• Risk Değerlendirmesi Yapılması: Çalışma ortamındaki değişiklikler göz önünde bulundurularak yeni riskler değerlendirilmelidir.

Bu uygulamalar sayesinde işverenler hem çalışan sağlığını korur hem de olası yasal yaptırımların önüne geçmiş olur.

Sağlık Taraması Yaptırmamanın Riskleri

Eğer işverenler ağır olmayan işlerde bile sağlık taramalarını ihmal ederlerse:

• Çalışan sağlığı risk altına girer.

• İş kazası veya meslek hastalığı durumunda işverenin sorumluluğu artar.

• İdari para cezaları ve mahkeme süreçleri gündeme gelir.

• İşveren markası ve itibarı olumsuz etkilenir.

Sağlık kontrollerinin sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda iş verimliliği ve çalışan motivasyonu açısından da kritik bir rol oynadığı unutulmamalıdır.

Sağlık Muayenelerinin Yasal Dayanakları

Çalışanların işe girişlerinde ve çalışma hayatları boyunca belirli aralıklarla sağlık muayenesinden geçirilmesi, Türkiye'de bir tercih değil, kanuni bir zorunluluktur. Sağlık muayenelerinin temel yasal dayanakları, çalışan sağlığını ve iş güvenliğini koruma amacını taşır.

Sağlık Muayenelerini Düzenleyen Ana Mevzuatlar

Türkiye’de sağlık taramalarıyla ilgili yükümlülükler şu iki ana kanunla belirlenmiştir:

• 4857 Sayılı İş Kanunu: İşverenlerin, çalışanlarını işe başlamadan önce ve çalışma süreci boyunca sağlık taramasından geçirme zorunluluğunu belirtir.

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşyerlerinde sağlıklı ve güvenli bir ortam sağlanması için alınacak sağlık önlemlerini ve yapılacak muayeneleri detaylı şekilde düzenler.

Bu iki kanun, sağlık taramalarını yalnızca işe giriş aşamasında değil, iş hayatının her döneminde işverenin sorumluluğu haline getirmiştir.

Biliyor muydunuz? Türkiye'de yürütülen denetimlerde, sağlık muayenesi eksikliği nedeniyle işyerlerine kesilen idari para cezaları 2024 yılında önceki yıla göre %22 artış göstermiştir.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa Göre Sağlık Taramaları

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre sağlık taramaları şu durumlarda zorunludur:

• İşe Girişte: İşe alınacak kişinin yapacağı işe uygun sağlık koşullarına sahip olduğunun belirlenmesi.

• İş Değişikliğinde: Farklı bir birime veya pozisyona geçen çalışanların yeni iş koşullarına uygunluklarının kontrol edilmesi.

• İş Kazası ve Meslek Hastalığı Durumunda: Olay sonrası tekrar sağlık muayenesi yapılması.

• Rutin Periyodik Muayeneler: Çalışma süresince belirli aralıklarla sağlık durumunun kontrol edilmesi.

Risk Grubuna Göre Muayene Sıklığı:

İşyerinin tehlike sınıfına ve çalışanın yaşına göre bu süreler daha da sıklaştırılabilir.

4857 Sayılı İş Kanununda Sağlık Taramalarının Önemi

4857 Sayılı İş Kanunu ise, çalışanların işe girişlerinde alınacak sağlık raporunun hem çalışanın sağlığı hem de işyerinde oluşabilecek risklerin önlenmesi açısından zorunlu olduğunu vurgular. Kanuna göre işverenler:

• Sağlık raporlarını almadan çalışanı işe başlatamazlar.

• Sağlık raporlarının güncel ve geçerli olmasını sağlamakla yükümlüdürler.

• Raporların çalışanların özlük dosyalarında saklanmasını temin etmek zorundadırlar.

Aksi durumda işverenler, hem çalışanlarının sağlık sorunlarından sorumlu tutulur hem de çeşitli idari yaptırımlarla karşı karşıya kalır.

Sağlık Muayenelerinin İş Güvenliği Açısından Önemi

Sağlık muayeneleri yalnızca çalışanı değil, işyeri genelinde iş sağlığı ve güvenliğini de doğrudan etkiler. Yapılan araştırmalara göre:

• Düzenli sağlık taraması yapılan işyerlerinde iş kazası oranı %35 daha düşüktür.

• Periyodik kontrolleri yapılan çalışanların iş devamsızlık oranı %25 oranında azalmıştır.

• Sağlık taramaları iş verimliliğini %15'e kadar artırabilmektedir.

Bu veriler, sağlık muayenelerinin yasal zorunluluğun ötesinde işverenler için ciddi bir avantaj sağladığını göstermektedir.

Sağlık Muayenesinde Yapılan Testler ve İncelemeler

Sağlık muayeneleri, çalışanların işyerindeki risklere karşı uygunluklarını değerlendirmek ve olası meslek hastalıklarını erken aşamada tespit etmek için yapılır. Bu kapsamda, işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri sırasında birçok farklı test ve inceleme gerçekleştirilir.

Sağlık Muayenelerinde Yapılan Standart İncelemeler

İş sağlığı hizmetleri kapsamında uygulanan standart sağlık kontrolleri şunları içerir:

• Fiziksel Muayene: Genel sağlık durumunun ve bedensel uygunluğun kontrolü.

• Göz Muayenesi: Görme keskinliği ve renk körlüğü testleri.

• İşitme Testi (Odiometri): Özellikle gürültülü ortamlarda çalışanlar için işitme kaybı riskinin değerlendirilmesi.

• Solunum Fonksiyon Testi: Akciğer kapasitesinin ölçülmesi ve solunum yollarının sağlığının incelenmesi.

• Kan Tahlilleri: Genel sağlık durumu, enfeksiyonlar ve organ fonksiyonları hakkında bilgi sağlar.

• İdrar Tahlili: Böbrek fonksiyonlarının ve metabolik durumların kontrolü.

• Akciğer Grafisi (Röntgen): Özellikle tozlu ortamlarda çalışanlar için akciğer hastalıkları taraması.

Biliyor muydunuz? Yapılan araştırmalara göre, yılda bir kez düzenli solunum fonksiyon testi yapılan çalışanlarda meslek kaynaklı solunum hastalıklarının görülme oranı %28 daha düşüktür.

Sağlık Muayenesinde İşyeri Risklerine Özel Testler

Bazı iş kollarında işyerine özel riskler bulunduğundan, sağlık taramalarında özel testler de yapılmaktadır:

• Kurşun veya Asbest Maruziyeti: Kan ve idrar ağır metal testleri

• Kimyasal Maruziyetler: Karaciğer fonksiyon testleri ve toksikoloji taramaları

• Titreşimli Aletlerle Çalışanlar: Kas-iskelet sistemi muayeneleri

• Yüksek Gürültülü Ortamlar: Detaylı odiometri testleri

Özellikle imalat, inşaat ve madencilik gibi sektörlerde çalışanların, işin niteliğine göre ek sağlık taramaları yapılması zorunludur.

Sağlık Muayenelerinde Kullanılan Tanı Yöntemleri

Çalışanların sağlık durumlarının daha detaylı incelenebilmesi için ileri tanı yöntemleri de kullanılabilir:

• EKG (Elektrokardiyografi): Kalp ritmi ve yapısal bozuklukların belirlenmesi.

• BT (Bilgisayarlı Tomografi): Şüpheli akciğer bulguları için detaylı görüntüleme.

• Laboratuvar Testleri: Spesifik hastalıklar için detaylı kan ve idrar analizleri.

Bu ileri tetkikler, işyerindeki sağlık risklerinin çalışan üzerindeki etkilerini daha net bir şekilde değerlendirmek için büyük önem taşır.

Sağlık Muayenesinin Belgelenmesi

Tüm yapılan testler ve muayeneler sonucunda elde edilen bulgular:

• Çalışanın özlük dosyasına kaydedilir,

• Gerekli durumlarda ilgili bakanlık kurumlarına bildirilir,

• Periyodik kontrollerle karşılaştırılarak sağlık gelişimi izlenir.

Bu süreç, hem işverenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlar hem de çalışanların sağlık geçmişinin profesyonel bir şekilde takip edilmesine olanak tanır.

Gıda Sektöründe Portör Muayenesi Zorunluluğu

Gıda sektöründe çalışan bireylerin düzenli sağlık kontrollerinden geçirilmesi, toplum sağlığının korunması açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, portör muayenesi gıda güvenliğini sağlamak ve bulaşıcı hastalıkların önüne geçmek için zorunlu hale getirilmiştir. Gıda işletmelerinde çalışan herkesin, belirli aralıklarla bu kapsamlı sağlık taramasına tabi tutulması yasal bir yükümlülüktür.

Portör Muayenesi Nedir?

Portör muayenesi; gıda, içecek, temizlik ve hijyen sektörlerinde çalışan bireylerin, bulaşıcı hastalık taşıyıp taşımadıklarını belirlemek amacıyla yapılan sağlık kontrolleridir. Taşıyıcı (portör) olan bireyler kendileri hasta olmasalar bile, çevrelerindeki insanlara hastalık bulaştırabilecekleri için düzenli taramalar hayati önem taşır.

Portör Muayenesinde Yapılan Testler

Gıda sektöründe çalışanlara yapılan portör muayenesinde aşağıdaki testler uygulanır:

• Gaita (Dışkı) Kültürü: Bağırsak kaynaklı enfeksiyonların tespiti için yapılır.

• Burun Kültürü: Solunum yolu enfeksiyonlarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilir.

• Boğaz Kültürü: Streptokok gibi bulaşıcı hastalık taşıyıcılığı araştırılır.

• El Kültürü: Gıda ile temas eden ellerde mikroorganizma bulunup bulunmadığı incelenir.

• Hepatit Testleri (Hepatit A, B, C): Kan yoluyla bulaşabilecek viral enfeksiyonların tespiti yapılır.

İstatistik: Türkiye’de 2024 yılı Sağlık Bakanlığı verilerine göre, portör muayenesi yapılmayan gıda sektöründe çalışanların %7’sinde bulaşıcı hastalık riski tespit edilmiştir.

Portör Muayenesinin Periyodu

Portör muayenesinin belirli aralıklarla tekrarlanması zorunludur:

• İlk işe girişte: Çalışan, işe başlamadan önce portör muayenesinden geçmelidir.

• 6 Ayda Bir: Gıda sektöründe çalışanların her 6 ayda bir portör muayenelerini yenilemesi gereklidir.

Bu sürelerin aşılması durumunda işverenler idari para cezaları ile karşı karşıya kalabilir.

Ekipman ve Çevre Hijyeni Kontrolleri

Sadece çalışanların değil, çalıştıkları alanların ve ekipmanların da düzenli olarak hijyen kontrolleri yapılmalıdır. Bu kapsamda:

• Yüzey kültürü testleri

• Ekipman hijyen kültürleri

• Ürün numunesi testleri

de düzenli olarak yapılır. Böylece sadece personelin değil, üretim ortamının da hijyen standartlarına uygunluğu sağlanmış olur.

Portör Muayenesinin İşveren ve Çalışanlar İçin Önemi

Portör muayeneleri hem çalışanların sağlığını hem de halk sağlığını korur. Ayrıca:

• Gıda güvenliği standartlarının yükseltilmesini sağlar.

• İşletmenin marka değerini korur ve artırır.

• Yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlar.

• Müşteri memnuniyetini ve işletmeye olan güveni artırır.

Özetle, portör muayeneleri sayesinde hem çalışanların hem de tüketicilerin sağlığı güvence altına alınmış olur.

İşverenin Sağlık ve Güvenlik Konusundaki Yasal Sorumlulukları

İşverenler, çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük yalnızca vicdani bir sorumluluk değil, aynı zamanda yasal bir zorunluluktur. 4857 Sayılı İş Kanunu ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenlerin sağlık ve güvenlik konusunda alması gereken önlemleri açık bir şekilde düzenlemiştir.

İşverenin Sağlık Alanındaki Temel Sorumlulukları

İşverenlerin, çalışanların sağlıklarını korumak için yerine getirmeleri gereken başlıca yükümlülükler şunlardır:

• İşe Giriş Sağlık Muayenesi Yaptırmak: Çalışanları işe başlamadan önce sağlık taramasından geçirmek.

• Periyodik Sağlık Kontrollerini Sağlamak: Çalışanların, işin risk düzeyine göre belirlenen aralıklarla sağlık kontrollerinden geçmesini sağlamak.

• İşyeri Hekimi ve İSG Uzmanı Görevlendirmek: Çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı bulundurmak.

• Sağlık Raporlarını Arşivlemek: Tüm sağlık raporlarını çalışan özlük dosyalarında muhafaza etmek.

• Özel Risk Gruplarına Ek Önlemler Almak: Gebe, emziren kadınlar, genç çalışanlar ve kronik hastalığı olanlar için ek sağlık tedbirleri almak.

İstatistik: 2024 yılında SGK verilerine göre, sağlık taramaları düzenli yapılan işyerlerinde iş kazası oranı %38 daha düşük bulunmuştur.

İşverenin Güvenlik Alanındaki Temel Sorumlulukları

Sağlıkla birlikte iş güvenliğinin sağlanması da işverenin asli görevidir. Bu kapsamda işverenler:

• Risk Değerlendirmesi Yapmak: İşyerindeki tehlikeleri belirlemek ve gerekli önlemleri almak.

• Eğitim Vermek: Çalışanlara düzenli iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri sunmak.

• Kaza ve Olayları Raporlamak: İş kazalarını ve meslek hastalıklarını yasal sürede ilgili kurumlara bildirmek.

• Acil Durum Planları Hazırlamak: Yangın, doğal afet veya iş kazası gibi acil durumlar için önceden hazırlıklı olmak.

• Koruyucu Ekipman Sağlamak: Gerekli kişisel koruyucu donanımları temin etmek ve kullanımını sağlamak.

Bu önlemlerin alınmaması, çalışan sağlığını tehlikeye attığı gibi, işletmeye ciddi maddi ve itibari zararlar da verebilir.

Yasal Sorumlulukların Yerine Getirilmemesi Durumunda Sonuçlar

İşverenlerin sağlık ve güvenlik yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde karşılaşabilecekleri yasal sonuçlar şunlardır:

• İdari Para Cezaları: Her bir eksiklik için ayrı ayrı yüksek tutarlarda ceza kesilebilir.

• Tazminat Yükümlülüğü: İş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışana tazminat ödeme zorunluluğu doğabilir.

• Ceza Davaları: Ağır ihmal durumlarında işveren hakkında adli işlem başlatılabilir.

• İş Yeri Faaliyetinin Durdurulması: Ciddi sağlık ve güvenlik ihlallerinde işyeri kapatılabilir.

Örnek: 2024 yılında İstanbul’da yapılan bir denetimde, sağlık taramaları eksik olan bir tekstil firması, 1.200.000 TL'yi aşan idari para cezasına çarptırılmıştır.

İşverenler İçin Sağlık ve Güvenlikte Başarı Stratejileri

İşverenlerin hem çalışan sağlığını korumak hem de yasal riskleri en aza indirmek için izlemesi gereken stratejiler:

• Sağlık taramalarını zamanında ve düzenli yaptırmak

• İşyeri hekimi ve OSGB iş birliklerini etkin kullanmak

• Risk değerlendirme süreçlerini profesyonel destekle yürütmek

• İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini sürekli güncellemek

• Tüm süreçleri belgeleyerek resmi kayıt altına almak

Bu adımlar, işletmenin hem çalışan memnuniyetini hem de yasal uyumluluğunu güçlendirir.

Yasal Sorumlulukların İhlali ve Cezai Yaptırımlar

İşverenlerin sağlık ve güvenlik yükümlülüklerini ihmal etmesi yalnızca çalışanların sağlığını tehlikeye atmakla kalmaz, aynı zamanda ciddi yasal ve finansal sonuçlar doğurur. Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uyulmaması halinde, çeşitli cezai yaptırımlar devreye girer.

Sağlık ve Güvenlik Yükümlülüklerinin İhlali Durumunda Uygulanan Cezalar

İşverenler, aşağıdaki durumlarda idari ve adli yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir:

• İşe Giriş Sağlık Raporu Almamak: Her çalışanın işe başlamadan önce sağlık raporu alınmaması halinde işverene kişi başı idari para cezası uygulanır.

• Periyodik Sağlık Muayenesini Yaptırmamak: Yasal periyotlarda sağlık kontrollerinin yapılmaması durumunda yüksek tutarlı cezalar söz konusu olur.

• İşyeri Hekimi veya İSG Uzmanı Bulundurmamak: Zorunluluğa rağmen işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı görevlendirmeyen işverenler ciddi cezalarla karşılaşır.

• Risk Değerlendirmesi Yapmamak: İşyerinde risk analizi yapılmaması, faaliyetlerin durdurulmasına kadar varabilecek cezalar doğurabilir.

Önemli Bilgi: 2024 yılında Türkiye genelinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymadığı tespit edilen işyerlerine toplamda 1.8 milyar TL idari para cezası kesilmiştir. (Kaynak: İSGGM)

Uygulanan İdari Para Cezası Tutarları

Not: Cezalar işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve ihlalin niteliğine göre değişiklik gösterebilir.

Cezai Sorumluluklar ve Adli Süreçler

Bazı ağır ihlaller, sadece para cezasıyla değil adli soruşturmalarla da sonuçlanabilir. Örneğin:

• İş kazası sonucu ölüm veya ağır yaralanma gerçekleşirse, işveren hakkında taksirle ölüme veya yaralanmaya sebebiyet vermek suçundan dava açılabilir.

• Mahkeme sonucunda işveren hapis cezası veya ağır tazminat cezaları ile karşılaşabilir.

Örnek Olay: 2023 yılında bir fabrikada düzenli sağlık taraması yapılmaması nedeniyle ortaya çıkan bir meslek hastalığı vakasında, işveren 2 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştır.

Cezai Risklerden Korunmak İçin Alınması Gereken Önlemler

İşverenlerin cezai yaptırımlardan korunmak ve çalışan sağlığını güvence altına almak için dikkat etmesi gereken başlıca adımlar şunlardır:

• Sağlık ve güvenlik prosedürlerini eksiksiz uygulamak

• İşyeri hekimi ve OSGB hizmetlerinden düzenli destek almak

• Çalışanları sürekli bilgilendirmek ve eğitmek

• Risk analizi ve acil durum planlarını güncel tutmak

• Denetimlere hazır olmak için tüm belgeleri düzenli arşivlemek

Bu adımlar hem işyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı oluşturur hem de işverenin yasal risklerden uzak durmasını sağlar.